My Pet
Praktyka weterynaryjna
lek. wet. Tomasz Nowak
specjalista rozrodu zwierząt
os. Tysiąclecia 30
61-255 Poznań
tel. 061 870 11 04
http://www.mypet.com.pl

Kastracja i sterylizacja psów i kotów. Fakty i mity.

Temat kastracji i sterylizacji często przewija się w gabinecie lekarskim. Narosło już wiele kontrowersji i mitycznych obaw co do słuszności i następstw przeprowadzania tych zabiegów. Aktualny stan wiedzy zdecydowanie jednak przemawia za kastrowaniem psów samców i kocurów oraz sterylizacją suk i kotek Jest to świadoma forma zapobiegania niechcianym ciążom, eliminacji ucieczek, agresji i zachowań seksualnych, a przede wszystkim redukcji ryzyka wystąpienia niektórych chorób u naszych podopiecznych.
Kastracja psa i kocura polega na chirurgicznym usunięciu obu jąder, w których produkowane są plemniki i przeważająca ilość męskiego hormonu płciowego – testosteronu. Kastracja w celu złagodzenia temperamentu, osłabienia agresji, zapobiegania włóczęgostwu, ograniczenia tendencji do znaczenia moczem i redukcji popędu płciowego powinna być wykonana u psów poniżej 1,5 roku, a u kocurów ok. 6-8 m-ca życia. Kastracja ze wskazań lekarskich dotyczy często osobników starszych oraz samców, u których przed osiągnięciem dojrzałości płciowej (kocury w wieku 6 m-cy, psy zależnie od rasy 8-12 m-cy) jedno, bądź oba jądra nie zstąpiły do moszny lecz pozostały w jamie brzusznej lub uwięzły w kanale pachwinowym. Taki stan nazywamy wnętrostwem. Jest to cecha przekazywana na potomstwo, więc samiec wnęter powinien być wyeliminowany z rozrodu. Dodatkowo istnieje duże prawdopodobieństwo, że w przebywającym w jamie brzusznej jądrze dojdzie do degeneracji miąższu i rozrostu nowotworowego, czemu zapobiec może jedynie kastracja.
Skierowanie na kastrację z powodów zdrowotnych obejmuje również psy seniory, kiedy nasi podopieczni cierpią na:
  • łagodny rozrost prostaty utrudniający oddawanie moczu i kału
  • gruczolaki przyodbytowe w postaci małych, krwawiących guzków powodujące dużą bolesność i ryzyko zakażeń bakteryjnych
  • nowotwory jąder dające często przerzuty do organów wewnętrznych
  • dermatozy hormonozależne i inne schorzenia endokrynologiczne
Równie często jak kastracje psów i kocurów wykonuje się w gabinecie lekarskim sterylizacje suk i kotek. Sterylizacja to chirurgiczne usuniecie obu jajników i macicy co nieodwracalnie eliminuje cieczkę u suk i ruję u kotek, pozbawiając je zdolności do rozmnażania się. Istnieją pewne istotne różnice w biologii i cyklu płciowym suki i kotki.

Dojrzałość płciowa, czyli pierwsza cieczka pojawia się u suk w zależności od rasy między 6-18 m-cem życia. Klasyczna cieczka trwa ok. 3 tyg. i powtarza się w regularnych odstępach dwukrotnie w ciągu roku, czasem raz na rok. Podczas cieczki obserwujemy krwisto-śluzowy wyciek z dróg rodnych, początkowo obfity i ciemny później stopniowo bardziej skąpy i jaśniejszy. Równocześnie znacznie rośnie atrakcyjność suki dla samców i chęć do ucieczek. Mniej więcej w połowie cieczki są dni płodne i możliwość pokrycia przez psa. U suk nie występuje zjawisko menopauzy.
Kotka pierwszą ruję przechodzi w wieku 6-8 m-cy i trwa ona ok. 2-3 tyg. powtarzając się wielokrotnie w ciągu roku (najintensywniej między marcem, a październikiem). Zachowanie kotki w tym czasie jest bardzo charakterystyczne i może być uciążliwe dla domowników. Traci ona apetyt, turla się po podłodze, specyficznie miauczy (zwłaszcza w nocy), częściej domaga się pieszczot, nierzadko też znaczy moczem. U kotki nie ma żadnego tak typowego dla suki wypływu z pochwy i może ona zajść w ciąże w każdym z tych dni.
Istnieje wiele form zapobiegania i unikania konsekwencji cieczki i rui przez podawanie tabletek lub zastrzyków hormonalnych. Substancje te jednak mogą mieć niekorzystny wpływ na płodność, więc nie są polecane dla suk i kotek hodowlanych. Zdarza się również, że po długotrwałym ich stosowaniu efektem ubocznym będzie wystąpienie ropomacicza, cukrzycy czy nowotworów sutków. Dlatego wybór tych preparatów powinien być każdorazowo przemyślany i skonsultowany z lekarzem weterynarii, który poleci najlepszą formę antykoncepcji dla naszej pupilki.

       Sterylizacja jest najskuteczniejszą i najwłaściwszą metodą kontroli rozrodu zwierząt nie używanych do hodowli i tych, u których właściciel zdecydował, że nie będą miały w ogóle młodych bądź kolejnych miotów. Sterylizacje suk powinniśmy planować dopiero po pierwszej cieczce. Suki wysterylizowane wcześniej mogą mieć objawy infantylizmu lub nietrzymania moczu.
Zaletami sterylizacji z wyboru jest:
  • oszczędzenie zwierzętom stresu rozrodczego
  • pozbycie się kłopotu z cieczkami
  • redukcja niepożądanych ciąż
  • brak ciąży urojonej
  • brak schorzeń ginekologicznych i niektórych endokrynologicznych
  • profilaktyka procesów nowotworowych układu rozrodczego samic i samców
  • profilaktyka procesów nowotworowych gruczołu mlekowego samic
  • brak ucieczek i ich konsekwencji (pogryzienia, wypadki)
  • w przypadku kocurów eliminacja przykrego zapachu
Sterylizacja z konieczności jest często jedyną metodą leczenia zmian chorobowych jajników, macicy oraz cukrzycy i niektórych dermatoz. Sterylizacja oraz kastracja pomaga również eliminować niepożądane zachowania jak np.:
  • agresja
  • włóczęgostwo
  • nadpobudliwość seksualna
  • znaczenie moczem
Interwencja chirurgiczna w celu korygowania zaburzeń behawioralnych psów przynosi poprawę w 70% przypadków (mniej skuteczna przy agresji terytorialnej, wykluczona u psów lękliwych). Zabieg nie ma wpływu na zachowanie się ogólne zwierzęcia (szczekanie, aktywność ruchową i myśliwską, nabyte umiejętności, cechy użytkowe).
Inną formą leczenia nieprawidłowych zachowań u psów jest pomoc farmakologiczna i wychowawcza. Leki wykorzystywane przy terapii behawioralnej to preparaty hormonalne (hormony płciowe żeńskie i męskie) oraz środki psychotropowe (uspokajające, antydepresyjne, przeciwlękowe). Ze względu na szeroki margines działań dodatkowych w/w leków należy je stosować zgodnie z zaleceniami lekarza i pod ścisłą jego kontrolą.

Faktycznie więc kastracja i sterylizacja są często wykonywane przez lekarzy weterynarii, a dzięki dzisiejszym sposobom znieczuleń i technikom operacyjnym niebezpieczeństwo wystąpienia powikłań śród- i pooperacyjnych jest ograniczone do minimum. Oba te zabiegi wykonuje się w głębokiej narkozie i po wcześniejszych badaniach kwalifikujących do operacji (analiza krwi, EKG, cytologia pochwy, USG). Dzięki temu nasi pacjenci dochodzą do siebie już po kilku godzinach od zabiegu, a w ciągu paru następnych dni całkowicie odzyskują formę. Nieprawdą jest, że psom i kotom po tego typu operacji grozi zawsze nadwaga i ospałość. Przy stosowaniu właściwej diety i odpowiedniej ilości ruchu nasze czworonogi będą długo cieszyć się dobrą kondycją i solidnym zdrowiem. A my wraz z nimi.

Autor artykułu:
lek. wet. Tomasz Nowak
specjalista rozrodu zwierząt
os. Tysiąclecia 30
61-255 Poznań
tel. 061 870 11 04